Msza i wspomnienie żołnierzy Armii Krajowej – uroczystość w Nowym Targu

W środku zimowego wieczoru mieszkańcy Nowego Targu zbiorą się, by przypomnieć o podziemnej Armii, która powstała z decyzji polskiego rządu na emigracji. To moment ciszy, hymnu i zniczy — i próba odpowiedzi na pytanie, co ta pamięć znaczy dziś. Organizatorzy liczą na udział rodzin, rekonstruktorów i tych, którzy chcą stanąć przy tablicy pamięci.

W wydarzeniu organizowanym przez Nowotarską Grupę Mieszkańców “PAMIĘĆ” i Podhalańską Grupę Rekonstrukcji Historycznych “BŁYSKAWICA” udział zaplanowano na 14 lutego 2026. Msza rozpocznie się w Kościele św. Katarzyny o godzinie 18:00; po nabożeństwie uczestnicy złożą kwiaty i zapalą znicze pod Tablicą Pamięci.

• Decyzja z Londynu i skok do działania podziemia
• Msza w Kościele św. Katarzyny w Nowym Targu i symbolika spotkania

Decyzja z Londynu i skok do działania podziemia

14 lutego 1942 roku depesza wysłana z Londynu przez Naczelnego Wodza i Premiera RP, gen. Władysława Sikorskiego, zmieniła porządek organizacyjny polskiej konspiracji. W dokumencie znalazły się m.in. słowa:

“Znoszę dla użytku zewnętrznego nazwę ZWZ – Wszyscy żołnierze w czynnej służbie wojskowej w Kraju stanowią ‘Armię Krajową’.”
“Stanowisko Pana Generała nosi nazwę Dowódcy Armii Krajowej.”

Na czele nowej organizacji stanął dotychczasowy komendant ZWZ gen. Stefan Rowecki “GROT”. Armia Krajowa miała być siłą ogólnonarodową, podporządkowaną rządowi RP na uchodźstwie, z zadaniem prowadzenia walki bieżącej i przygotowania powstania powszechnego. Liczebność ruchu rosła szybko – od około 100 tys. zaprzysiężonych na początku 1942 r. do około 400 tys. latem 1944 r., w tym oficerowie i podoficerowie wywodzący się z przedwojennego wojska oraz przerzucani do kraju cichociemni.

Armia Krajowa prowadziła działania sabotażowe, dywersyjne i partyzanckie; do jej największych operacji należała akcja “BURZA”, wszczęta na rozkaz gen. Tadeusza Komorowskiego “BORA” w listopadzie 1943 r. W planie akcji znalazła się Warszawa – 1 sierpnia 1944 do walki przystąpiło 40–50 tys. powstańców, a trwające 63 dni Powstanie Warszawskie stało się największym zrywem podziemia w okupowanej Europie. Po upadku powstania i przesunięciu frontu na wschód, 19 stycznia 1945 r. rozkazem gen. Leopolda Okulickiego “NIEDŹWIADEK” Armia Krajowa została rozwiązana.

Bilans był ciężki: straty wyniosły około ok. 100 tys. poległych i zamordowanych żołnierzy, a ok. 50 tys. trafiło do niewoli lub zostało wywiezionych do ZSRS. Po wojnie wielu żołnierzy AK było prześladowanych przez reżim komunistyczny; ich rehabilitacja i przywracanie pamięci ruszyły w III Rzeczypospolitej. W 2025 roku Sejm RP ustanowił 14 lutego Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej.

Msza w Kościele św. Katarzyny w Nowym Targu i symbolika spotkania

Organizatorzy zapraszają mieszkańców na nabożeństwo i krótką ceremonię przy tablicy. Najważniejsze informacje dla uczestników:

• Data: 14 lutego 2026
• Godzina: 18:00
• Miejsce: Kościół św. Katarzyny, po Mszy złożenie kwiatów pod Tablicą Pamięci
• Organizatorzy: Nowotarska Grupa Mieszkańców “PAMIĘĆ” i Podhalańska Grupa Rekonstrukcji Historycznych “BŁYSKAWICA”

Po formalnej części zostanie odczytana pamięć o poległych i zamordowanych, a uczestnicy zapalą znicze. Organizatorzy podkreślają, że wydarzenie ma charakter upamiętniający i edukacyjny – ma łączyć pokolenia, a nie tworzyć spektaklu.

Przy wejściu do kościoła i przy tablicy warto spodziewać się skupienia i krótkich przemówień; osoby biorące udział w ceremonii proszone są o kulturę i szacunek. Dla tych, którzy zastanawiają się nad sensem takich wydarzeń, przypomnienie faktów historycznych może pomóc zrozumieć, że Armia Krajowa była formacją konspiracyjną – bez czołgów i otwartej linii frontu – a jej działania miały charakter zarówno walki bieżącej, jak i przygotowania do powstania.

Dla mieszkańców wydarzenie to okazja do bezpośredniego spotkania z historią: złożenie symbolicznego znicza pod Tablicą Pamięci to prosty gest, który łączy słowa historycznych depesz i liczb z osobistą pamięcią rodzin. Przyjdź wcześniej, by znaleźć miejsce w kościele i – jeśli to możliwe – podzielić się opowieścią o przodkach, którzy służyli w AK.

na podstawie: Powiat Nowotarski.