Sto lat Związku Podhalan w Szaflarach. Cztery osoby z medalami

Przed pomnikiem Augustyna Suskiego w Szaflarach spotkali się członkowie Związku Podhalan, samorządowcy i przedstawiciele kolejnych pokoleń górali. Jubileusz 100-lecia miejscowego oddziału połączono z rocznicą Zjazdu Podhalan w Szaflarach. Podczas uroczystości uhonorowano także osoby, które przez lata pracowały na rzecz podhalańskiej kultury, edukacji i pamięci historycznej.

Obchody odbyły się z udziałem wicemarszałka województwa małopolskiego Witolda Kozłowskiego oraz senatora Jana Hamerskiego. Gospodynią wydarzenia była Katarzyna Fiedler, kierująca oddziałem Związku Podhalan w Szaflarach.

Uroczystość miała również wymiar religijny i symboliczny. Wzięły w niej udział poczty sztandarowe, a uczestnicy pojawili się w tradycyjnych strojach góralskich. W centrum uwagi znalazły się pieśń, taniec, gwara i obyczaje przekazywane w Szaflarach kolejnym pokoleniom.

Wicemarszałek Witold Kozłowski mówił o znaczeniu podhalańskiej tradycji dla całego regionu. Podkreślił, że jubileusz miejscowego oddziału przypada w tym samym czasie co setna rocznica zjazdu podhalańskiego w Szaflarach.

„Podhale to serce Małopolski, a duma, pracowitość i przywiązanie do tradycji stanowią fundament, na którym budujemy tożsamość całego regionu” – powiedział Witold Kozłowski, cytowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.

W imieniu Samorządu Województwa Małopolskiego przekazał Katarzynie Fiedler Złoty Medal Polonia Minor. Odznaczenie jest formą uznania za działalność na rzecz zachowania dziedzictwa kulturowego. Wicemarszałek pogratulował oddziałowi stulecia działalności i życzył mu kolejnych lat pracy.

Cztery biografie związane z kulturą i historią Podhala

Podczas jubileuszu wyróżniono także cztery osoby związane ze Związkiem Podhalan w Szaflarach:

• Jan Antoł otrzymał Złotą Odznakę. Od czasu reaktywacji oddziału w 1980 roku angażował się w działalność społeczną, kulturalną i niepodległościową. Wcześniej współtworzył struktury Związku Podhalan, kierował Oddziałem Krakowskim i zasiadał we władzach głównych organizacji. Był również jednym z twórców reaktywowanego Akademickiego Oddziału Związku Podhalan w Krakowie oraz członkiem zespołu „Skalni”.

  W latach 80. działał w rolniczej „Solidarności” na Podhalu, Spiszu i Orawie. Uczestniczył w rozmowach prowadzących do Porozumień Rzeszowsko-Ustrzyckich, współtworzył ogólnopolskie struktury NSZZ RI „Solidarność” i pełnił funkcję ich wiceprzewodniczącego. Prowadził także negocjacje z Tatrzańskim Parkiem Narodowym dotyczące tradycyjnego wypasu owiec. Otrzymał między innymi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Wolności i Solidarności oraz Medal Witosa.

• Jarosław Szlęk został uhonorowany Srebrną Odznaką. Przez 19 lat był dyrektorem szkoły, gdzie zajmował się nie tylko organizacją pracy placówki, lecz także wychowaniem uczniów w duchu patriotyzmu i szacunku dla regionalnego dziedzictwa. Opiekował się zespołem „Mali Szaflarzanie” i zainicjował Konkurs Recytatorski im. Augustyna Suskiego „Strofy o Ojczyźnie”, obejmujący język literacki oraz gwarę podhalańską.

  Jest współautorem publikacji o historii Szaflar i ich mieszkańców w latach 1918–1945, a także książek poświęconych gminie oraz związkom Szaflar ze Spiską Teplicą. Z okazji jubileuszu oddziału przygotował publikację „Dumni z odrębności. Historia Związku Podhalan w Szaflarach”.

• Józef Komperda otrzymał Srebrną Odznakę. Kierował oddziałem w latach 1980–1987 oraz 1994–2002, uczestnicząc w odbudowie jego działalności po przerwie związanej z wojną i okresem komunizmu. Za jego prezesury, w 1997 roku, oddział otrzymał sztandar.

  Przez lata prowadził zespół „Mali Szaflarzanie”, ucząc dzieci i młodzież tańca, śpiewu, gwary oraz szacunku dla tradycji. Był także członkiem Zespołu Góralskiego im. Bartusia Obrochty w Zakopanem, z którym czterokrotnie zdobył „Złotą Ciupagę” podczas „Jesieni Tatrzańskiej”. Organizował posiady, opłatki, Parady Gazdowskie i spotkania Związku Podhalan. W 2017 roku otrzymał godność Honorowego Członka Związku Podhalan.

• Anna Marduła została wyróżniona Srebrną Odznaką. Przez 40 lat pracowała jako nauczycielka w Szkole Podstawowej w Szaflarach, a od 1980 roku pełniła funkcję sekretarza miejscowego oddziału Związku Podhalan. Założyła i prowadziła zespół „Mali Szaflarzanie”, który dwukrotnie uzyskał kwalifikację na Międzynarodowy Festiwal „Święto Dzieci Gór”.

  Angażowała uczniów w działalność teatralną i konkursy recytatorskie, współorganizowała między innymi posiady, jasełka, konkursy potraw oraz uroczystości poświęcone historii Szaflar. W 2008 roku nadano jej godność Honorowego Członka Związku Podhalan, a w 2021 roku otrzymała Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.

Gwara, zespoły i pamięć o Augustynie Suskim

Jubileusz pokazał, że działalność oddziału nie ograniczała się do organizowania uroczystości. Przez dekady obejmowała pracę z dziećmi i młodzieżą, prowadzenie zespołów regionalnych, konkursy recytatorskie, dokumentowanie historii oraz podtrzymywanie gwary.

Szczególne miejsce w obchodach zajęła postać Augustyna Suskiego – poety, patrioty i działacza, którego pomnik znajduje się na szaflarowskim rynku. Jego dorobek przypomina, że kultura regionalna może być również sposobem budowania odpowiedzialności za miejsce pochodzenia i pamięć o poprzednich pokoleniach.

Wyróżnienia dla Jana Antoła, Jarosława Szlęka, Józefa Komperdy i Anny Marduły pokazują różne drogi pracy na rzecz Podhala – od działalności społecznej i politycznej, przez szkołę i publikacje, po taniec, śpiew oraz ochronę gwary. Dla mieszkańców oznacza to także zachowanie nazwisk i historii osób, które przez lata tworzyły zaplecze miejscowych zespołów, uroczystości i inicjatyw kulturalnych.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.